Heat Wave Safety Tips | मे महिन्याचा उत्तरार्ध सुरू होताच देशभरासह राज्यात उन्हाचा पारा प्रचंड वाढला आहे. अनेक भागांमध्ये तर तापमानाने तब्बल ४५ अंश सेल्सिअसचा टप्पा ओलांडला असून, या तीव्र उष्णतेमुळे सर्वसामान्य नागरिकांचे हाल होत आहेत. हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार (हवामान खात), मे महिन्याच्या अखेरीपासून ते जूनच्या सुरुवातीपर्यंत हा उकाडा आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. या कडक उन्हाचा आणि उष्णतेच्या लाटेचा (Heatwave) मानवी शरीरावर अत्यंत गंभीर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे या कठीण काळात स्वतःला सुरक्षित ठेवण्यासाठी नागरिकांनी आरोग्याची योग्य काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक ठरत आहे.
प्रचंड उष्णतेमुळे आपल्या शरीराची नैसर्गिक तापमान नियंत्रित ठेवणारी यंत्रणा कोलमडून पडते. सतत येणारा घाम आणि त्यामुळे शरीरातील पाण्याची वेगाने होणारी कमतरता (Dehydration) यामुळे थकवा येणे अगदी सामान्य झाले आहे. उन्हाचा सर्वात पहिला आणि मोठा फटका आपल्या डोक्याला आणि मेंदूला बसतो. तासनतास कडक उन्हात फिरल्याने किंवा काम केल्याने डोकेदुखी, चक्कर येणे, अंगात ताकद न राहणे आणि काही वेळा अचानक बेशुद्ध पडण्याच्या घटना घडू शकतात. शरीराचे तापमान मर्यादेबाहेर वाढल्यास उष्माघात (Sunstroke) होतो, जो वेळीच उपचार न मिळाल्यास जीवघेणाही ठरू शकतो.
हे पण वाचा: उन्हाच्या झळांपासून लवकरच सुटका! ‘या’ तारखेपर्यंत मान्सून केरळमध्ये दाखल होणार; हवामान खात्याचा मोठा अंदाज
तीव्र सूर्यप्रकाशाचा आपल्या नाजूक डोळ्यांवरही खूप वाईट परिणाम होतो. दुपारच्या वेळी वाहणारे गरम वारे आणि सततच्या उन्हामुळे डोळ्यांची जळजळ होणे, डोळे लाल होणे, डोळ्यांतील ओलावा संपून कोरडेपणा येणे आणि दृष्टी धूसर होणे अशा समस्या उद्भवतात. याशिवाय, वाढत्या उन्हामुळे आपल्या हृदयावर कमालीचा ताण येतो. शरीराचे तापमान सामान्य ठेवण्यासाठी हृदयाला नेहमीपेक्षा जास्त वेगाने काम करावे लागते. यामुळे हृदयाचे ठोके अचानक वाढणे किंवा रक्तदाब असंतुलित होण्याचा धोका वाढतो. ज्यांना आधीपासूनच हृदयरोग, मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाबाचा त्रास आहे, अशा व्यक्तींनी या दिवसांत विशेष खबरदारी घेण्याचा सल्ला वैद्यकीय तज्ज्ञांनी दिला आहे.
हे पण वाचा : MahaDBT & Private Scholarship | विद्यार्थ्यांसाठी सुवर्णसंधी: सरकारी आणि खाजगी स्कॉलरशिपचा असा घ्या लाभ!
उन्हाळ्यातील या गरम आणि दमट वातावरणाचा फुफ्फुसांवर तसेच श्वसन व्यवस्थेवरही विपरीत परिणाम होताना दिसतो. कडक ऊन, गरम वारे आणि हवेतील प्रदूषण एकत्र आल्यामुळे श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. विशेषतः दमा (Asthma) किंवा अॅलर्जी असलेल्या रुग्णांना या दिवसांत श्वसनाचा अधिक त्रास जाणवतो. अनेकांना थोडं चालल्यावरही धाप लागणे किंवा छातीत अस्वस्थता जाणवण्याच्या तक्रारी सध्या वाढल्या आहेत.
हे पण वाचा : उन्हाळ्यात हृदयविकाराचा धोका का वाढतोय? जाणून घ्या कारणे आणि बचावाची योग्य पद्धत!
उष्णतेचा फटका पचनसंस्थेलाही बसतो. शरीरातील पाणी कमी झाल्यामुळे पोटदुखी, उलट्या, जुलाब आणि भूक मंदावणे अशा समस्या डोकं वर काढतात. उन्हाळ्यात अन्न लवकर खराब होत असल्याने बाहेरील किंवा शिळे अन्न खाल्ल्यास Food Poisoning (अन्न विषबाधा) होण्याचा मोठा धोका असतो. तसेच उष्णतेमुळे अंगावर बारीक पुरळ येणे, घामोळ्या होणे आणि उष्णतेमुळे पायांना सूज येणे अशा त्रासांना सामोरे जावे लागते.
हे पण वाचा : वाल्मिक कराडची प्रकृती बिघडली! बीड तुरुंगात सलाईन सुरू; अंबाजोगाईला हलवण्याची शक्यता, नेमकं काय घडलं?
या पार्श्वभूमीवर डॉक्टरांनी नागरिकांना काही महत्त्वाचे आणि सोपे उपाय सुचवले आहेत. उन्हाळ्यात शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवण्यासाठी दिवसभर भरपूर पाणी प्यावे. साध्या पाण्यासोबतच ओआरएस (ORS) चे द्रावण, घरगुती लिंबूपाणी, ताक आणि नारळपाणी पिणे आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरते. शक्यतो दुपारी १२ ते ४ या अत्यंत कडक उन्हाच्या वेळेत विनाकारण घराबाहेर पडणे टाळावे. बाहेर पडताना नेहमी हलके, सैल आणि सुती (कॉटनचे) कपडे वापरावेत. आहारात जास्त तेलकट, तिखट आणि मसालेदार पदार्थांचा वापर कमी करावा. जर कोणाला सतत चक्कर येत असेल, अंगात प्रचंड ताप भरला असेल किंवा अस्वस्थ वाटत असेल, तर घरगुती उपचार न करता तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
