केंद्रीय लोकसेवा आयोगाने (UPSC) नागरी सेवा पूर्व परीक्षा २०२६ संदर्भात एक ऐतिहासिक आणि अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. या नवीन निर्णयानुसार, आता प्रथमच UPSC पूर्व परीक्षेची तात्पुरती उत्तरतालिका (Provisional Answer Key) परीक्षा संपल्यानंतर लगेचच प्रसिद्ध केली जाणार आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना त्यांनी दिलेल्या उत्तरांची अचूक पडताळणी करता येणार असून, आयोगाच्या उत्तरांवर काही शंका असल्यास आक्षेप घेण्याची मोठी संधीही मिळणार आहे.
२४ मे रोजी होणार पूर्व परीक्षा
या वर्षीची UPSC नागरी सेवा पूर्व परीक्षा २४ मे २०२६ रोजी देशभरात होणार आहे. परीक्षा अवघ्या ६ दिवसांवर आलेली असताना आयोगाने हा मोठा बदल जाहीर केला आहे. परीक्षा प्रक्रियेमध्ये अधिक पारदर्शकता आणण्यासाठी, गोपनीयता जपतानाच विद्यार्थ्यांचा आयोगावरील विश्वास अधिक वाढवण्यासाठी हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आल्याचे UPSC कडून सांगण्यात आले आहे.
विद्यार्थ्यांची अनेक वर्षांची जुनी मागणी मान्य
देशातील लाखो विद्यार्थी परीक्षा झाल्यानंतर लगेचच उत्तरतालिका जाहीर करण्याची मागणी अनेक वर्षांपासून करत होते. आतापर्यंतची पद्धत अशी होती की, UPSC संपूर्ण परीक्षेचा अंतिम निकाल लागल्यानंतरच अधिकृत उत्तरतालिका प्रसिद्ध करत असे. यामुळे पूर्व परीक्षेत अनुत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना आपली नेमकी कुठे चूक झाली, हे समजत नव्हते. मात्र, आता परीक्षा संपताच उत्तरतालिका मिळणार असल्याने विद्यार्थ्यांना खूप मोठा दिलासा मिळाला आहे.
विद्यार्थ्यांना या निर्णयाचा काय फायदा होणार?
तात्पुरती उत्तरतालिका लगेच उपलब्ध झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना आपल्याला पूर्व परीक्षेत अंदाजे किती गुण मिळू शकतात, याचा अंदाज आधीच लावता येईल. या गुणांच्या आधारे आपल्याला मुख्य परीक्षेची (Mains) तयारी करायची आहे की पुढील वर्षाच्या पूर्व परीक्षेचा अभ्यास सुरू करायचा आहे, याचा निर्णय विद्यार्थी तातडीने घेऊ शकतील. दरवर्षी देशभरातून सुमारे ५ लाख विद्यार्थी ही पूर्व परीक्षा देतात, ज्यामधून केवळ १२ ते १५ हजार विद्यार्थीच मुख्य परीक्षेसाठी पात्र ठरतात. त्यामुळे हा निर्णय विद्यार्थ्यांचा वेळ वाचवण्यासाठी फायदेशीर ठरेल.
३१ मेपर्यंत नोंदवता येणार ऑनलाइन आक्षेप
UPSC ने दिलेल्या माहितीनुसार, पूर्व परीक्षा झाल्यानंतर तात्पुरती उत्तरतालिका संकेतस्थळावर प्रसिद्ध केली जाईल. या उत्तरतालिकेतील एखाद्या प्रश्नाच्या उत्तरावर उमेदवारांना काही शंका किंवा आक्षेप असेल, तर ते ३१ मे २०२६ रोजी सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत आपले आक्षेप ऑनलाइन पद्धतीने नोंदवू शकतात. यासाठी आयोगाने विशेषत्वाने “QPREP” हे ऑनलाइन पोर्टल उपलब्ध करून दिले असून, ते UPSC च्या अधिकृत वेबसाइटवर उपलब्ध असेल.
आक्षेपासाठी द्यावे लागणार तीन पुरावे
विद्यार्थ्यांना केवळ आक्षेप नोंदवून चालणार नाही, तर कोणत्याही उत्तरावर आक्षेप घेताना त्यांना आपले उत्तर योग्य का आहे, याचा दावा सिद्ध करण्यासाठी तीन विश्वासार्ह आणि अधिकृत पुरावे (संदर्भ) जोडणे बंधनकारक आहे. यासोबतच त्या उत्तराचे एक छोटेखानी स्पष्टीकरणही विद्यार्थ्यांना लिहून द्यावे लागणार आहे. त्यानंतर विषय तज्ज्ञांची एक विशेष टीम या सर्व आक्षेपांची सखोल तपासणी करेल.
तज्ज्ञांकडून तपासणीनंतरच अंतिम उत्तरतालिका
UPSC ने स्पष्ट केले आहे की, विद्यार्थ्यांकडून आलेल्या प्रत्येक आक्षेपाचा अतिशय बारकाईने अभ्यास केला जाईल. नेमलेले तज्ज्ञ विद्यार्थ्यांनी दिलेले पुरावे तपासून संबंधित प्रश्नाच्या उत्तराची अचूकता पडताळतील. विद्यार्थ्यांचे आक्षेप योग्य आढळल्यास उत्तरतालिकेत सुधारणा केली जाईल आणि सर्व आक्षेपांचा कायदेशीर विचार केल्यानंतरच ‘अंतिम उत्तरतालिका’ (Final Answer Key) जाहीर केली जाईल.
UPSC अध्यक्षांनी मानले ‘नवीन सुरुवात’
UPSC चे अध्यक्ष अजय कुमार यांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, ही परीक्षा पद्धतीमधील एक “नवीन सुरुवात” असल्याचे म्हटले आहे. संपूर्ण परीक्षा प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, उत्तरदायी आणि खऱ्या अर्थाने विद्यार्थीकेंद्रित करण्यासाठी हा महत्त्वपूर्ण उपक्रम राबवण्यात येत असल्याचे त्यांनी आवर्जून सांगितले. आयोगाच्या या निर्णयामुळे स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणाऱ्या लाखो उमेदवारांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे.
